جێگرەوەی حەج

(جێبەجێکردنی پێداویستییەکانی خەڵک – قضاء الحوائج -) وه‌ك نموونه‌
د. خالد سید جلال زراری
له‌م نوسینه‌دا تیشك ده‌خه‌ینه سه‌ر یه‌كێ له (جێگرەوه‌ی حەج)، و با لە وشەی (جێگرەوه‌- بدیل) ئەوە تێنەگەین کە ئەم جێگرەوەیە فەرزەکە لادەبات. ئەو جێگرەوانەی حەج کە پێغەمبەر (دروودی خوای لەسەر بێت) باسی کردوون فەرزی حەج لانابه‌ن، بەڵکو پاداشتی حەجت پێدەبەخشن. و کاتێک توانای حەجت هەبوو ئەوا فەرزە لەسەرت حەج بکەیت، ئەمە مانای وشەی (جێگرەوە).
ئەی ئەو کەسەی توانای حەجت هەیە و نیەتت هەبووە یان توانادار بوویت؛ ڕێگەی تری زۆر هەیە کە خۆشەویستەکەت (علیه الصلاه‌ والسلام) باسی کردووە، کە پاداشتی حەجت پێدەبەخشن، بگرە لەوانەیە زیاتریش بێت. لەو هۆکارانەی له پیغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) هاتوون پاداشتی حەجت پێدەبەخشن: زیکرەکانی دوای نوێژ، و تەسبیحات لە بەیانی و ئێوارەدا، مانەوە لە مزگەوت تا خۆر هەڵهاتن، بە دەستنوێژەوە چوون بۆ نوێژی فەرز، چاکەکردن لەگەڵ دایک و باوک، جێبەجێکردنی پێداویستییەکانی خەڵک (قضاء الحوائج)
ئه‌وه‌ی‌ كۆتا مه‌به‌ستمه‌ له‌م نوسینه‌دا تیشك بخه‌مه‌ سه‌ری جێبەجێکردنی پێداویستییەکانی خەڵک (قضاء الحوائج): سوود و پاداشتەکانی ئیجگار زۆرن. پێغەمبەر (دروودی خوای لەسەر بێت) دەفەرموێت: “هەرکەسێک پێداویستییەکی براکەی جێبەجێ بکات، وەک ئەوە وایە حەج و عومرەی کردبێت”.
لەوانەیە ئەو کارە تەنیا نیو کاتژمێرت لێ ببات، یان فریاگوزارییەک بێت، یان لابردنی ناڕەحەتییەک بێت، یان پێدانی شتێک بێت بۆ جێبەجێکردنی کارەکەی. مەرجەکە ئەوەیە تەنیا ڕەزامەندی خوای مەبەست بێت، نەک بەرژەوەندییەکی دونیایی (وەک: کارم بۆ بکە تا کارت بۆ بکەم).
بۆیە پیشه‌واحەسەنی بەسڕی (ڕەزای خوای لێبێت) سەبارەت بە جێبەجێکردنی پێداویستی خەڵکی بە سابتی بونانی دەڵێت: “بڕۆ بۆ جێبەجێکردنی پێداویستی فڵان کەس”. سابتی بونانی کە لە گەورەکانی پیاوچاکان بوو وتی: “من لە ئیعتیکافدام، دەتەوێت بچم بۆ لای فڵان و ئیعتیکافەکەم بشکێنم؟” پیشه‌واحەسەنی بەسڕی (کە خوێندکاری عەلی کوڕی ئەبوتالیب بوو) پێی وت: “ئەی ئەعمەش، ئایا نازانیت کە ڕۆیشتنت بۆ جێبەجێکردنی پێداویستی براکەت خێرترە لە حەجێک لە دوای حەجێکی تر؟”
کەواتە، جێبەجێکردنی پێداویستی موسڵمانان دەرگایەکی زۆر دەوڵەمەندە بە خێر، کە مرۆڤی زیرەک دەتوانێت چیایەک لە چاکەی لێ کۆبکاتەوە کە سوودی پێدەگەیەنێت و بەرزی دەکاتەوە و شەفاعەتی بۆ دەکات. وەک لە فەرموودەدا هاتووە کە حەفتا و پێنج هەزار فریشتە نزای بۆ دەکەن تا ئەو کاتەی لە خزمەتی براکەیدایە.
سەیری پیشه‌وا عەبدوڵڵای کوڕی موبارەک بکە، کاتێک دەچوو بۆ حەج، بەلای ئافرەتێکدا تێپەڕی کە گۆشتی مردارەوەبووی دەخوارد. لێی پرسی: “ئەمەت بۆچییە؟” وتی: “ئەمە بۆ ئێمە حەڵاڵە (لەبەر ناچاری) و بۆ ئێوە حەرامە”. کاتێک زانی ناچارە، هەموو پارەی حەجەکەی دا پێی و گەڕایەوە ماڵەوە. کاتێک هاوڕێکانی لە حەج گەڕانەوە (کە وایان دەزانی لەگەڵیان حەجی کردووە و لە عەرەفات و مینا بینیویانە)، پێیان وت کە بینویانە! ئەویش سەری سوڕما. پاشان پێغەمبەری (صلی الله علیه وسلم) لە خەودا بینی و پێی فەرموو:
“ئەی عەبدوڵڵا، سەرسام مەبە، کاتێک ئەو پارەیەت دا بەو ئافرەتە، خوای گەورە فریشتەیەکی لەسەر شێوەی تۆ دانا کە هەموو ساڵێک لە جیاتی تۆ حەج دەکات”.لێرەدا تێدەگەین بۆچی دەروونمان ئەوە ڕەتدەکاتەوە..!
زەینولعابدین (ڕەزای خوای لێبێت)، -کە ڕۆژانە هەزار ڕکاعەت نوێژی دەکرد- ، کاتێک مرد و خەریک بوون دەیان شۆری، بینییان پشتی ڕەش بووەتەوە. کاتێک بەدواداچوونیان کرد زانییان کە شەوانە خواردنی دەبرد به پشتی خۆی بۆ سەد ماڵی هەژار بەبێ ئەوەی کەس بزانێت کێیە. سوودی ئەو جۆرە پەرستشانە ئەوەیە کە پاداشتەکەی نەپچڕاوە و سوودگەیەنەرە بە کەسانی تریش (تێپەڕە).
بە درێژایی ژیانی نەیاندەزانی کە ئەو کەسە ئەو خەرجییەیان پێدەدات، زەینولعابدین (ڕەزای خوای لێبێت)بە شەودا دەهات و خواردنی هەڵدەگرت، لە دەرگاکانی دەدا، بە شێوەیەکی خۆگۆڕاو و نەناسراو، خواردنەکەی دادەنا و دەڕۆیشت.
بەم شێوەیە، کاتێک پیشه‌وا عەلی زەینولعابدین کۆچی دوایی کرد، خاوەنی ئەو ماڵانە زانییان کە ژمارەیان سەد ماڵ بوو. ئەمەش تەنها یەکێکە لە کارەکانی، نەک هەموو کارەکانی! زانییان ئەو کەسەی کە ئەو کارەی دەکرد تەنها زەینولعابدین بووە (ڕەزای خوای لێبێت).