ڕادیۆی زانایان
دامەزراندنی یەکێتی زانایانی ئاینی ئیسلامی کوردستان یەکێکە لە ڕووداوە گرنگە مێژووییەکانی مێژووی نوێی کوردستان لە بواری ئاینی، کۆمەڵایەتی و نیشتیمانی. ئەم دامەزراندنە لە ساڵی ١٩٧٠دا و لە ناو بارودۆخێکی تایبەتی مێژوویی و سیاسیی کوردستاندا ڕوویدا؛ ئەو سەردەمەی کە شۆڕشی ئەیلوول بەردەوام بوو و کۆمەڵگای کوردستان پێویستییەکی زۆری بە ڕێکخستنی تواناکانی جۆراوجۆری کۆمەڵگا هەبوو.
یەکێتی زانایانی ئاینی ئیسلامی کوردستان لە ساڵی ١٩٧٠ دامەزرا و بە تێپەڕبوونی کات بوو بە یەکێک لە دامەزراوە ئاینی و کۆمەڵایەتییە ناسراوەکانی کوردستان. سەرچاوەکانی ئەمڕۆش دامەزراندنی یەکێتی زانایان کە بە ساڵی ١٩٧٠ دەبەستنەوە، و لە پەیامی سرۆک. مەسعود بارزانیدا بە بۆنەی ساڵیادی دامەزراندنی یەکێتی، دامەزراندنی ئەم ڕێکخراوەیە بە مەرحووم مەلا مستەفا بارزانی پەیوەست کراوە.
لەو چوارچێوەیەدا، باسکردنی ڕۆڵی مرحوم. مەلا مستەفا بارزانی لە دامەزراندنی یەکێتی زانایانی ئاینی، تەنها باسکردنی ناوی کەسایەتییەکی سیاسی نییە؛ بەڵکو لێکۆڵینەوەیەکە لە پەیوەندیی نێوان ڕێبەریی نیشتیمانی، دامەزراوە ئاینییەکان و کۆمەڵگای کوردستان لە قۆناغێکی گرنگی مێژوویی و پێویستە بارودۆخی ئەو سەردەمە لەبەرچاو بگیرێت. ساڵی ١٩٧٠ یەکێک بوو لە قۆناغە هەستیارەکانی مێژووی کوردستان؛ شۆڕشی ئەیلوول بەردەوام بوو و کۆمەڵگای کوردستان لە ژێر کاریگەریی ڕووداوە سیاسی و کۆمەڵایەتییە گەورەکاندا بوو.
لەو بارودۆخەدا، مامۆستایان و زانایانی ئاینی تەنها بە وانەوتنەوەی بابەتە دینییەکان سنووردار نەبوون، بەڵکو لە ژیانی کۆمەڵایەتیی خەڵکدا شوێنێکی گرنگیان هەبوو. مزگەوت و مامۆستای ئاینی لە زۆر ناوچەدا یەکێک بوون لە سەرچاوە سەرەکییەکانی پەروەردە، ڕێنمایی و هۆشیاریی کۆمەڵگا.
لەبەر ئەمە، پێکهێنانی چوارچێوەیەکی ڕێکخراو بۆ کۆکردنەوەی زانایانی ئاینی دەیتوانی هەنگاوێک بێت بۆ ڕێکخستنی تواناکانیان و ڕێکخستنی کاری ئاینی و کۆمەڵایەتییان.یەکێتی زانایانی ئاینی ئیسلامی کوردستان لە ساڵی ١٩٧٠ دامەزرا. بە پێی زانیارییە باڵاوکراوەکان، دامەزراندنی یەکێتی زانایان کە بە جوڵانەوەی نەتەوەیی کورد و بارودۆخی شۆڕشی ئەو سەردەمە پەیوەندییەکی مێژوویی هەبووە. توێژینەوەیەکی ئەکادیمی لەسەر دەسەڵاتی کۆمەڵایەتی و دامەزراوە ئاینییەکان لە عێراق و کوردستانیش دامەزراندنی یەکێتیی زانایانی ئیسلامی کوردستان لە ساڵی ١٩٧٠ وەک بەشێک لە بارودۆخی جوڵانەوەی ڕزگاریخوازیی نەتەوەیی کورد باس دەکات.
بەپێی زانیارییە باڵاوکراوەکانی ناوخۆ، یەکەم کۆنگرەی یەکێتی لە ٢١ی ئەیلوولی ١٩٧٠ لە ناوچەی گەڵاڵەی باڵەکایەتی بەڕێوەچووە و ژمارەیەکی زۆر لە مامۆستایان و کەسایەتییە ئاینییەکان بەشدارییان تێدا کردووە. ژمارەی ٦٤٠ مامۆستای ئاینی لەم کۆبوونەوەیە ئامادەبون.
ڕۆڵی مەلا مستەفا بارزانی لە دامەزراندنی یەکێتی زانایان.
پشتیوانی و هاندانی دامەزراندنی یەکێتی زانایان: یەکێک لە گرنگترین لایەنەکانی ڕۆڵی مەلا مستەفا بارزانی، پشتیوانی لە ڕێکخستنی زانایانی ئاینی بوو. ئەمە نیشانەی ئەوەیە کە لەو سەردەمەدا ڕۆڵی مامۆستایانی ئاینی تەنها لە چوارچێوەی وانەوتنەوە و ئەرکی مزگەوتدا نەبینراوە، بەڵکو وەک بەشێک بونە لەشۆرەش و لە توانای کۆمەڵایەتی و پەروەردەیی کوردستان سەیر کراون بۆیە لەوکاتەدا زۆر پیویست بوو تەواوی مامۆستایانی ئاینی لەژێر یەک چەترکۆبەبنەوە بەبنەخاونی ریکخراوێکی تایبەت بەخۆیان.وە هەموو ساڵێک پەیامی سرۆک. مەسعود بارزانی بە بۆنە دامەزراندنی یەکێتی زانایان، ئەم ڕۆڵە بە شێوەیەکی ڕوون بەستووەتەوە بە مەرحووم مەلا مستەفا بارزانی و دامەزراندنی یەکێتی زانایان بە هەنگاوێک گڕنگ وەسف دەکات سەردانی مەکتەبی تنفیزی دەکا بۆ پشتگیریکردن لە ڕۆڵی مامۆستایانی ئاینی لە خەباتی نیشتیمانی، پاراستنی بەها دینییەکان و کەلتووری هاوژیانی ناساندووە. مەرحوم مەلا مستەفا بارزانی لە چوارچێوەی ڕێبەریی شۆرەشی خۆیدا گرنگی بە کەسان و توێژە جیاوازەکانی کۆمەڵگا دەدا. لەو ڕوانگەیەوە، ڕێکخستنی زانایانی ئاینی دەتوانرێت وەک هەوڵێک بۆ بەهێزکردنی ڕۆڵی ئەو توێژە لە پەروەردە و هۆشیاریی کۆمەڵایەتی سەیر بکرێت.مامۆستای ئاینی لە کۆمەڵگای کوردیدا جێگای متمانەی خەڵکی بونە و لە چارەسەرکردنی کێشە کۆمەڵایەتی و خێزانییەکان، ڕێنماییکردنی گەنجان و بڵاوکردنەوەی بەها پەروەردەو و دینییەکاندا کاریگەریی هەبووە. بۆیە دامەزراندنی یەکێتییەکی تایبەت بە زانایانی ئاینی دەیتوانی ئەم توانایە لە چوارچێوەیەکی ڕێکخراوتردا کۆ بکاتەوە.
یەکێتی زانایانی ئاینی لە بنەڕەتدا دامەزرا بۆ ئەوەی زانایانی ئاینی بتوانن لە چوارچێوەیەکی هاوبەشدا کار بکەن. ئەمە تەنها کاری ئاینی نەبوو، بەڵکو لەگەڵ بابەتەکانی پەروەردە، کۆمەڵگا، هاوژیانی و هۆشیاریی گشتی پەیوەندیی هەبوو.لە قۆناغێکی پڕ لە ئاڵۆزیی سیاسی و کۆمەڵایەتی وەک ساڵانی شۆڕشی ئەیلوول، ئەم ڕۆڵە کۆمەڵایەتییە دەیتوانی گرنگیی زیاتر هەبێت. لەبەر ئەوە، دامەزراندنی یەکێتی زانایانی ئاینی دەتوانرێت وەک هەوڵێکی ڕێکخراو بۆ کۆکردنەوەی ئەو توانایە و ئاراستەکردنی بەرەو خزمەتکردنی کۆمەڵگا لێک بدرێتەو.
دامەزراندنی یەکێتی زانایانی ئاینی ئیسلامی کوردستان لە ساڵی ١٩٧٠ ڕووداوێکی گرنگ لە مێژووی ڕێکخستنی کاری ئاینی و کۆمەڵایەتی لە کوردستان بووە. لەو ڕووداوە مێژووییەدا، ناوی مەرحووم مەلا مستەفا بارزانی وەک پشتیوان و هاندەری دامەزراندنی یەکێتییەکە بە شێوەیەکی دیار باس کراوە؛ ئەمەش لە پەیامەکانی ساڵیادی یەکێتی زانانا لەلایەن سرۆک.مەسعود بارزانی بە ڕوونی پشتڕاست کراوەتەوە.
گرنگیی ئەم دامەزراندنە لەوەدایە کە توانای زانایانی ئاینی لە چوارچێوەیەکی هاوبەشدا کۆکردەوە و بوو بە بنەمایەک بۆ ڕێکخستنی کاری ئاینی و کۆمەڵایەتییان. بەم پێیە، مێژووی یەکێتی زانایانی ئاینی تەنها مێژووی دامەزراندنی ڕێکخراوێکی ئاینی نییە بەلکو ناساندنی گەلی کوردە بەجیهانی ئیسڵامی وەئیستاش دوڕێکی باشی نێشانداوە بویتەهەوینێک لەهەڕیمی کوردستان و بەڵکو بەشێکە لە مێژووی پەیوەندیی نێوان، ئاینەکان ، کۆمەڵگا، پەروەردە و ژیانی نیشتیمانی لە کوردستاندا نێشانداوە بویتە هەوینێک لەهەڕێمی کوردستان و بەڵکو بەشێکە لە مێژووی پەیوەندیی نێوان، ئاینەکان ، کۆمەڵگا، پەروەردە و ژیانی نیشتیمانی لە کوردستاندا.
