ڕادیۆی زانایان
هاوسەرگیریی مسیار (زواج المسیار) مۆدێلێکی هاوسەرگیرییە کە تێیدا ژن و مێرد گرێبەستێک واژۆ دەکەن، بەڵام ژنەکە بە ئارەزووی خۆی دەستبەرداری بەشێک لە مافە سەرەکییەکانی دەبێت، وەک نەفەقە، دابینکردنی خانوو، و پێکەوەژیانی بەردەوام لە یەک ماڵدا.
لە کاتێکدا کە لە سۆشاڵ میدیادا دەنگۆ و بانگەشە بۆ ئەم جۆرە هاوسەرگیرییە دەکرێت، پێویستە بە ڕوونی لایەنە نەرێنی و مەترسییەکانی بخرێتە ڕوو. پاڵپشت بە ڕای زۆرینەی زانایانی ئاینیی لە کۆمەڵگەی کوردیدا، ئەم شێوازە لە هاوسەرگیری بە ناڕەوا، زیانبەخش و دوور لە ڕۆحی شەریعەت دادەنرێت.
لێرەدا دیارترین هۆکارە کۆمەڵایەتی و شەرعییەکان دەخەینە ڕوو کە دەسەلمێنن هاوسەرگیریی مسیار بۆ نێو کۆمەڵگەی ئێمە گونجاو نییە و زیانی گەورەی هەیە:
- تێکدانی فەلسەفەی خێزان: ئامانجی سەرەکی هاوسەرگیری لە ئیسلامدا بنیاتنانی ئارامی، خۆشەویستی و بەزەییە (لتسکنوا إلیها). مسیار ئەم چەمکە دەگۆڕێت بۆ پەیوەندییەکی کاتی و کورتخایەن کە تەنها لەسەر بنەمای تێرکردنی ئارەزوو ڕاوەستاوە.
- داڕوخانی پێگەی ئافرەت: ئەم جۆرە هاوسەرگیرییە سوکایەتیکردنە بە پێگەی ژن. کاتێک ئافرەتێک لە مافە یاسایی و شەرعییەکانی وەک نەفەقە و شوێنی نیشتەجێبوون بێبەش دەکرێت، تەنها وەک ئامرازێک سەیر دەکرێت نەک وەک هاوبەشێکی ڕاستەقینەی ژیان ، بۆیە ئەوانەی کە بانگەشەشی بۆ دەکەن لە واقعدا ئامادەنین ئافرەت و کچەکانیان بە زەواجی مسیار بدەن بەکەسێکی تر نەک بەکرداری بەڵکو پرسیارکرنیش لێیان ڕەنگ و ڕوویان دەشێوێنێت ئەوەی جێگای پرسیارە ئەمەیە ( لِمَ تَقُولُونَ مَا لا تَفْعَلُونَ)
- پەراوێزخستنی مناڵ و نەوەی داهاتوو: لەم هاوسەرگیرییەدا، چارەنووسی مناڵ دەبێتە قوربانی. باوک بەرپرسیارێتی تەواوی پەروەردەکردن و بژێوی مناڵەکانی ناگرێتە ئەستۆ، ئەمەش دەبێتە هۆی دروستبوونی نەوەیەکی سەر لێشێواو و دوور لە سۆزی باوکایەتی.
- زیادبوونی دیاردەی هاوسەرگیریی نهێنی: زۆربەی جار ئەم جۆرە گرێبەستانە بە دزییەوە و بەبێ ئاگاداری خێزانەکان دەکرێن. ئەمەش دەرگا بۆ فێڵکردن، خیانەتی هاوسەری و تێکچوونی شیرازەی خێزانە ڕەسەنەکان دەکاتەوە.
- پێشێلکردنی مەبەستە باڵاکانی شەریعەت (مقاصد الشریعة): حوکمە شەرعییەکان بۆ پاراستنی نەسەب، نامووس و کەڕامەتی مرۆڤ هاتوون. هاوسەرگیریی مسیار نەک هەر ئەمانە ناپارێزێت، بەڵکو ڕێگا خۆش دەکات بۆ ناوزڕاندن و دروستبوونی کێشە یاسایی و کۆمەڵایەتییە ئاڵۆزەکان لە دادگاکاندا.
کۆمەڵگەی کوردی خاوەن بەها و نەریتی جێگیری خۆیەتی کە ڕێز لە خێزان و پێگەی ئافرەت دەگرێت. هاوردەکردنی ئەم جۆرە مۆدێلە نامۆیانە هیچ خزمەتێک بە چارەسەری کێشە کۆمەڵایەتییەکان ناکات، بەڵکو قەیرانەکان قووڵتر دەکاتەوە.
پشتگیریکردن لە ڕای زانایانی ئاینی لێهاتوو لە کۆمەڵگەکەماندا، ئەرکێکی شەرعی و ئەخلاقی و کۆمەڵایەتییە بۆ ڕەتکردنەوەی زواجی مسیار بە شێوەیەکی گشتی، کە دەبێتە هۆی بێبەرپرسیاریەتی، زیان گەیاندن بە ژن و مناڵ، لاوازکردنی خێزان و بڵاوبوونەوەی پەیوەندی ناڕەوا.
ئامانجی هاوسەرگیری تەنها «عقد» نییە؛ بەڵکو دروستکردنی خێزانێکی ئارام و پارێزراو و بەرپرسیارو تەندروستە.
بۆیە دەبێت کۆمەڵگە لەم جۆرە مۆدێلە نامۆیانە ئاگادار بکرێتەوە.
